top of page
Familie picknick

OVERLEVINGSREACTIES

Op welke manieren kunnen wij reageren als we ons niet in balans voelen? 

Fase 1: Terug naar balans geraken

=actief en alert blijven + rusten en herstellen. De situatie is veilig.

 

Hierdoor kunnen we prikkels in het dagelijkse, normale, veilige leven verwerken en erop focussen. We kunnen ergens meer- of minder aandacht aan besteden. Gevolg: waarnemen, ervaren, onderzoeken, communiceren en leren.

Gedrag:

-hulp vragen

-iemand vragen om te troosten

-vrienden maken

-anderen helpen (zien dat anderen hulp nodig hebben)

-vriendelijke bedoelingen kunnen oppikken

-zeggen dat het je spijt

-omgaan met hoe anderen zich voelen

Fase 2: stress ervaren 

=snelle reactie op gevaar. Zodra de situatie niet meer veilig genoeg is, neemt deze fase het over van de eerste fase. Overlevingsmechanismen: vechten, vluchten, actief verstijven, weerloos.

 

1. Vechten (fight): 

 

Gedrag:

geïrriteerd zijn

sterke emotie tonen

heel hard lachen om iemand

Dominant zijn

Uitdagend gedragen

Vloeken

Gebalde vuisten tonen

Weerstand bieden

Niet benaderbaar zijn

Prikkelbaar

Woede/agressie

Beweging vooruit

In actie komen

Slaan of schoppen

 

2. Vluchten (flight)

 

Gedrag:

Weigeren (om mee te doen)

Huilen om iets niet te moeten doen

Niet meer luisteren/antwoorden

Niet benaderbaar zijn

Alternatieven bedenken

Wegrennen

Angst/paniek

Beweging achteruit

Blijven piekeren

perfectionisme

 

3. Verstijven/vriezen (freeze)

gedrag: 

Opeengeklemde kaak

Klauwende handen in de aanslag hebben

Klaar staan om te vechten of vluchten

Constant alles controleren

Niet kunnen praten

Niet kunnen luisteren

Instorten

Schaamte

Vastzitten, niet in actie komen

Op ‘ontploffen’ staan

 

4. Weerloos (fawn)

gedrag: 

pleasen (niet willen dat iemand je afwijst of je niet leuk vindt)

Ruzie vermijden

Moeite met nee zeggen

Moeite om je grens aan te geven (zeggen wat jij wel of niet wilt)

Eerst voor de andere persoon zorgen, dan pas voor jezelf

Jezelf wegcijferen

Meedoen aan dingen die je eigenlijk niet wilt

Je lijkt rustig maar je voelt je niet zo

 

Fase 3: In nood

Verlammen: passive freeze

Als de situatie nog dreigender is, neemt deze fase over. Dit wordt geactiveerd in extreem onveilige en/of levensbedreigende situaties. Het verlammen, shutdown of passief verstijven.

 

Het verstijven betekent verlammen, ook wel passieve verstijving genoemd.

 

Gedrag:

-jezelf verliezen in je eigen wereld

-het grote geheel niet meer zien

-niet meer voelen, nergens aan denken

-een kinderstem opzetten of ‘terugvallen’ op de leeftijd

-opgeven

-flauwvallen

 

Het lijkt op het eerste gezicht dat de persoon onderprikkeld is, maar hij is zo gestrest dat hij overprikkelt is: hij heeft kalmering nodig.

Heb je nog vragen of wil je graag meer weten over de verschillende overlevingsreacties?

Neem dan gerust contact met mij op. 

bottom of page